diasínchi , avb Synonyms e antonyms asiche, deasie Sentences si cuat diasinchi bene chi no si faet atzapare.
diàspru , nm Definition ispétzia de pedra Etymon itl. diaspro.
diassúsu , avb Definition de a susu: apitzu, assusu Synonyms e antonyms suba, susu Sentences sos ómines fint prontos a li dare a diassusu a l'ispedhiare e petzi s'ociada de Maria los aviat arrimaos (G.Chironi) Etymon srd.
diatòglia, diatòrja , nf Definition
die de fatoriu, dí de fatu, chi si trebballat, die de trebballu
Synonyms e antonyms
gerronada
Sentences
fit bestita chin sos pintzos de arribbu fintzas in diatòglia ◊ aiant fatu festa manna macari in diatòglia ◊ essendhe diatorja, oe in bidha sa zente est paca
Translations
French
jour ouvrable
English
weekday,
working day
Spanish
laborable
Italian
giórno feriale
German
Werktag,
Wochentag.
diàtu , agt Definition fissau, precisu, nau de una die: sa die diata = sa dí istabbilia Sentences s'istipéndhiu como mi arrivat in die diata donzi mese.
diaulàre , vrb Definition nàrrere diàulu, su diàulu chi t'at fatu, coment’e frastimu leandho a boghes o brigandho a ccn., po tzacu; si narat fintzes in su sensu de bodalire Sentences si l'aiat picada chin isse etotu diaulandhe, iscudendhe su bonete a terra e apunzàndhesi sos càvanos (S.Spiggia) Etymon srd.
diàulu diàbulu
diavèra, diavèras devèra
diàvulu diàbulu
díbba , nf Definition a totu d. = a totu codhu, cun fortza meda Sentences cudha música iscannia essiat a totu dibba dae duas cassas niedhas…
dibbàndha , avb: dirbandha Definition
a bandha, a una parte / istare, corcare, èssere a d. = a sa sola, a contu suo
Sentences
una pitzinna ebbia no leaiat parte a su trechetu e si che istaiat sola sola a dibbandha de sas fedales ◊ no potendhe piús baliare tantu forroxu, ponzeit sa pascénscia a dibbandha
Etymon
srd.
Translations
French
de côté
English
apart
Spanish
aparte
Italian
disparte
German
beiseite.
dibbàrda , nf: dirvarda, divarda Definition dannu o male chi si faet chentza dhu bòllere, po pagu atentzione o pagu incuru / in divarda = pro cumbinassione, itl. per caso Synonyms e antonyms digràtzia, disagura, malasagura, malasorte, malavadhia / disatentzione Sentences iscontzandhe unu muru, de dirvarda apo mortu unu sóriche ◊ pro dibbarda si est fertu cun sa lepa.
dibbàta , nf, nm: dibbatu Definition
su chistionare cuntrestandho
Synonyms e antonyms
condierra,
cuntrastu,
dibbàtidu,
discussura
Sentences
ita dibbata mabadita!
Etymon
spn.
Translations
French
discussion
English
argument
Spanish
debate,
discusión
Italian
discussióne
German
Diskussion.
dibbàtidu , nm Definition su chistionare cuntrestandho Synonyms e antonyms dibbata.
dibbatiméntu , nm Definition
su pretu comente dhu faent in su tribbunale po averguare si unu tenet neghe o nono de su chi dh’ant incurpau / is partes de unu d. = acusadore e acusadu; sa parte dolidora de unu d. = su ofesu, su chi at tentu su dannu
Synonyms e antonyms
processu
Sentences
sa dí chi oberint su dibbatimentu Cicitu no nc’est po dhus iscurtai!
Translations
French
débats
English
debate
Spanish
vista
Italian
dibattiménto
German
Verhandlung.
dibbàtu dibbàta
dibbétu , nm: dirbetu,
dirvetu,
disbetu,
dispetu Definition
su crepagrepa, cosa chi si faet o si narat po giare tzacu a s'àteru, coment’e abbétia, o po dhi fàere dannu po si pagare de unu dannu arreciu / fàghere una cosa a d., a dirbetinu = po fàere apostadamente dispraxere a s’àteru
Synonyms e antonyms
cherpu,
dispetinu,
irgarru,
istridu,
pichetu,
poribetu,
prefia,
trémpiu
Sentences
sicomente bi aviat tortos vetzos de aparisare, como mi cheret torrare su dirvetu
Etymon
itl.
Translations
French
taquinerie
English
mischief
Spanish
despecho
Italian
dispètto
German
Kränkung.
dibbidàpa, dibbiddàbba , nm: tibbitabba, dribbiddrabba Definition dibbi, dapa, dabba: su istare iscudendho, acropandho, su acropare a sa sighia, fintzes tzàcurru de passos de ómine cartadu a iscarpones chi passat in intaulau, bòvedas o in iscalas; su istare sèmpere naendho, abbetiandho Synonyms e antonyms dribbiliddràbbala, dubbudabba Sentences cantutzendhe cantutzendhe, pista pista e dibbiddabba, mih sa die agabba agabba! (F.Sechi)◊ s'intendhet a dogni ala giannas, balcones a su dibbiddabba ◊ sunt cun martedhos a su dibbiddabba, tenatzas, giaos, tzoos e tàulas pro ndhe pesare su palcu 2. za la tenes, oe, cun custu dibbiddabba: càlladi! ◊ lastimosu intendhia su lamentu e acudia a su tou dibbiddabba ◊ como no m'istes cun custu dibbiddabba, za l'apo a bídere deo su de fàghere! Etymon srd.
díbbile débbile