A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | L | M | N | O | P | R | S | T | TZ | U | V | X | Z
Legenda Incurtzaduras | Legenda Sìmbulos

gurgúzu gorgúzu

guriài , vrb Sinònimos e contràrios agruguai, aguriai*, orulare Frases sa calledha no tzàulat e no gúriat nudha ◊ is canis gúriant meda a denoti, ma tzabant a dónnia ora.

gurigulítzia , nf Sinònimos e contràrios arregalítzia*, licarissa, licoríssia Terminologia iscientìfica rba, Glycyrrhiza glabra.

gúriu grúju

gúrja gúja

gurjài grujài

gúrju grúju

gurnísa grunísa

gurnisài , vrb Definitzione fàere guarnícias.

gurnisàmini , nm Definitzione trebballu de gurnisas Ètimu srd.

guròne, guròni , nm Definitzione genia de essidura in sa pedhe, coment'e una fruschedha tostada chi apustis bogat matéria, ma fintzes fruschedha mala Sinònimos e contràrios brúgula, cicione, fae, fruscedha, lanturra, popoti, sangiolu, tzoedhu Maneras de nàrrere csn: guroni arregortu = ràndhulas unfiadas; gurone de sàmbene = sàmbene pistu chi si collit a murútulu suta de sa pedhe; guroni assodhitu = martzidu, fatu Frases candu su guroni no est ammarurau no si bit s'ogu e tocat a dhoi ponni unguentu po fai e po dhu podi isciopai ◊ poita no si setzit: guronis in paneri portat? ◊ at isprémiu su guroni e ndi est essiu su mammai Terminologia iscientìfica mld Tradutziones Frantzesu bubon Ingresu bubo Ispagnolu bubón Italianu bubbóne Tedescu Beule.

gúrpa gúlpa

gúrpe , nm Definitzione genia de cane areste, connotu meda mescamente ca faet su trasseri: at bogau fama mala (sa béstia maledita, apesta, rusta) fintzes prus de sa chi meritat Sinònimos e contràrios grodhe, leori, lodhe, magliane, matzone Frases su gurpe fachet semper su gurpe e candho lu dassant si zocat sos anzones ◊ sa matzonera lis depio pònnere, in binza, comente si fachet chin sos gurpes! Terminologia iscientìfica anar, vulpes vulpes ichnusae, v. v. crucigera Ètimu ltn. vulpes.

gurpía , nf Definitzione is gurpes, unu tanti de gurpes Ètimu srd.

gúrpinu , agt Definitzione de gurpe, de margiane, chi faet che a su margiane Sinònimos e contràrios gródhinu, maciuninu Maneras de nàrrere csn: pompiare a g. a unu = abbaidàrelu, bíderelu a mal'ogru, chentza li dare fide meda; rídere a g. = ríere cun malíssia, a befe, gorpeggorpe; prànghere a supedhos gúrpinos = a sa muda, chirchendhe de no lu dare a bídere; canna gúrpina = zenia de bardu (Dipsacus fullonum) Frases est unu tempus gúrpinu irghiliniu de pistoléssia (F.Satta)◊ sa franchesa sua no fit a totus chi fachiat cracu bonu e pro cussu fit pompiau a gúrpinu de tzerta zente ◊ sa bidha li ridiat a gúrpinu ◊ si los pompiabat a gúrpinu iscanzandhe de labras a unu risitu chi pariat de befe Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu de renard Ingresu foxy Ispagnolu zorruno Italianu volpino Tedescu Fuchs…

gúrra , nf Definitzione burra* 1, àrula, àurra, crocadórgiu de porcu / porcu de g. = mannale pesau in domo po is provistas.

gurrèi , nm Sinònimos e contràrios re*, urrei Frases in bidha de tzurpus, chini portat un'ogu fait de gurrei Tradutziones Frantzesu roi Ingresu king Ispagnolu rey Italianu re Tedescu König.

gurrínzu , nm Definitzione su gurrire, su crèschere bene e meda Sinònimos e contràrios losania Ètimu srd.

gurríre , vrb Definitzione crèschere bene, meda, nau de gente Sinònimos e contràrios crèschere, imbènnere | ctr. isgurrire Frases canno su coro torrat a gurrire in mesu de custas ruches de granitu? ◊ dae sos ramos bidustos a s'àlinu caente de frearju mi ses galu gurrinne fozas e frores ◊ sa limba puru depet gurrire cun frores novos pro dare frutos prus modernos.

gurrítu, gurríu , pps, agt Definitzione de gurrire Sinònimos e contràrios créschidu, imbénnidu, mannu 2. una muta de pitzinnos fint dischentes de cartzulajos, de frailàglios e, sos prus gurritos, manialedhos de mastros de muru ◊ fint canes gurritos chi ghetaiant pore ◊ fit una zòvana gurrita, a fiancos largos e a titas prenas.