A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | L | M | N | O | P | R | S | T | TZ | U | V | X | Z
Legenda Incurtzaduras | Legenda Sìmbulos

ustrúnzu , agt, nm: istruntzu*, struntzu Definitzione persona mala Sinònimos e contràrios baltassarru, cioco, contàciu, enzosu.

ústu últu

úsu , nm Definitzione manera de fàere, deasi comente si acostumat; fintzes impreu, su chi si ndhe faet de una cosa, su serbire / a usu de… (in is paragones) = comente a…, che…, a zisa de… Sinònimos e contràrios parusu, usància / impleu, umpériu Frases a terra sos malos usos! 2. custa cosa est a usu de pruga: chi bèni no fait…◊ dhu depiant pigai a s'origa a usu de bòis! ◊ de su fei ti ndi cabat sa boada a us'e cani arrabiau! ◊ cussas raicras bellas e népitas est una làstima a las pònnere a su focu a usu de linna! ◊ cantas furas fatas a us'e dispetos!…◊ sona su sonu a us'e musicante! ◊ no fatzas a us'e macus! Ètimu ltn. usus.

usuàle, usuàli , agt Definitzione chi est de s'usu, chi si usat, si acostumat.

usufrutài , vrb Definitzione godire is frutos de calecuna cosa Sinònimos e contràrios irfrutare Frases agatàt su vantàgiu de pòdiri usufrutai po sèi is fortzas postas impari de medas (R.Spissu).

usupàstu , nm Definitzione manera de bèndhere cosa a chie dha pagat méngius: bèndiri a s'u. Sinònimos e contràrios arbaranu, asta 1.

usúra , nf Definitzione su giare dinare a préstidu pretendhendho un'agéntzia tropu arta, esagerada Sinònimos e contràrios crecu 2, pistrinchia Tradutziones Frantzesu usure Ingresu usury Ispagnolu usura Italianu usura Tedescu Wucher.

usurài , vrb Definitzione giare dinare a usura; fàere s'usureri.

usuràju , agt, nm Sinònimos e contràrios pistricu, usureri Ètimu itl. usuraio.

usuréri , nm: asureri Definitzione arrestigu, limidu, susuncu malu chi si aprofitat de su bisóngiu de s'àteru giaendhodhi dinare a préstidu ma pretendhendho in càmbiu un'agéntzia esagerada Sinònimos e contràrios orielleri, pistricu Frases non cherzo èssere rebudhu burdu misciadu in sàmbene de usureri (F.Cocco)◊ ladronis, imbrollionis, usureris biviant ingunis Ètimu ctl., spn. usurer Tradutziones Frantzesu usuraire Ingresu usurer Ispagnolu usurero Italianu usuràio Tedescu Wucherer.

úta , nf Definitzione manera de èssere de s'ànimu, genia de mota chi unu tenet prus che àteru coment'e naturale / giúghere mala, bona u., èssere de mala, de bona u. = su istare primmau, oféndhiu, o su istare alligru, su lassare pèrdere ofesas e iscórrios Sinònimos e contràrios corina, ingrigna, iscarpentu / ghigna Frases as in bona uta ricamadu rimas ladinas ◊ giughet una uta… no faghet a li nàrrere nudha! ◊ cussu est pisedhu de mala uta: si ofendhet deretu Ètimu ltn. ducta Tradutziones Frantzesu naturel, tempérament Ingresu temper Ispagnolu índole Italianu ìndole Tedescu Wesen.

utalabí! , iscl Definitzione itzérriu de cuntentesa e de uras bonas Sinònimos e contràrios eviva!

utighedhàdu , agt Definitzione nau de su pane de fresa, chi no est bene pesau e po cussu essit a marchighedhos de diferente colore; nau de persona, inniedhigau a sole Sinònimos e contràrios faizonosu, pintuledhu Ètimu srd.

útile, útili , agt Definitzione chi serbit, chi serbit a calecuna cosa Sinònimos e contràrios utilosu Ètimu itl.

utilidàde, utilidàdi , nf Definitzione su èssere útile, su serbire Ètimu itl.

utilósu , agt Definitzione chi serbit, chi serbit meda, bene meda Sinònimos e contràrios cumbeniosu, profetosu Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu utile Ingresu useful Ispagnolu útil Italianu ùtile Tedescu nützlich.

utína , nf: otina* Definitzione genia de moneda antiga / leàrenne s'u. de crachi cosa = leàrendhe oru, cricare de ndhe ischire calecuna cosa.

utirighínu , nm: terighinu, uturighinu, uturinu, utuniu Definitzione genia de camminedhu istrintu (fintzes orruga istrinta meda o chi a una parte no tenet essia)/ figu uturina = calidade de figu, metzana Sinònimos e contràrios botorinu*, piteraca, strintu, urgu Frases su bixinau miu abarrat arritirau, est un'utuniu 2. cust'àrbure fit de cussa figu uturina e mi l'apo innestada a figu bianca de duas bias.

utopía , nf Definitzione iscopu o cosa bella, bona, perfeta, ma chi no s'at a lograre mai (ma chi podet serbire coment'e ideale de petire o punnare e batire fintzes arresurtaos) Frases sas utopias sunt coment'e istellas incanteras: a sa luche issoro non podimus arribbare, però a chie viazat li dant carchi sinzale (M.Columbu).

utopísta , agt, nm Definitzione chi o chie pentzat a cosas bellas ma chi no faet a tènnere, chi no faet a lograre.