delissiàre , vrb: delitziai Definizione giare o fàere delíscia, gosare is delítzias Sinonimi e contrari groriare, isgloriare.
delissiósu delisciósu
delítu , nm: dellitu, dillitu Definizione dannu mannu, cosa fata contra a sa lei e contra a s’arrexone Sinonimi e contrari malafatia.
delitziài delissiàre
delitziósu delisciósu
dellezàre , vrb: dillezare Definizione
pigare a dilléziu, a befa, giúghere a innóriu, bogare in bregúngia, pònnere s'arréulu a unu
Sinonimi e contrari
arreulai,
mofare,
strocillai
Frasi
perdendhe sa pascéscia, si furrieit a sos chi prus lu fint dellezendhe
Etimo
itl.
dileggiare
Traduzioni
Francese
se moquer
Inglese
to laugh at
Spagnolo
burlar,
escarnecer
Italiano
irrídere,
schernire
Tedesco
auslachen,
verlachen.
dellézu , nm: dilleju,
dillezu,
dilléziu Definizione
cosa chi si faet o si narat po bogare in bregúngia a unu / èssere, istare a dilléziu = istai mali meda de papai o de bistimentu, agiummai a befa, a arrisu de sa genti
Sinonimi e contrari
allera,
arréula,
atrecu,
befa,
bisera,
ciacota,
cionfra,
deleu,
dríngula,
inzenzu,
iscàranu,
iséria,
mofa,
siera
Frasi
sa crítica l'at fatu a dellezu! ◊ pro vívere a dellezu, innanti morta! ◊ l'ant leadu a inzenzu e dellezu
Etimo
itl.
dileggio
Traduzioni
Francese
dérision
Inglese
mockery
Spagnolo
escarnio,
mofa (f)
Italiano
irrisióne,
schérno
Tedesco
Hohn.
dellincuènti delincuènte
delliriàdu , pps, agt: delliriau, dilliriau Definizione de delliriare; chi est in dillírios, dilliriandho / èssere che dilliriau = pigau de sa furighedha, frenedigosu, pigau a iscinitzu Sinonimi e contrari fariadu | ctr. 2. delliriadu mi apunto e a sas pedras pregunto u'est Dori mia (P.Mossa).
delliriàre , vrb: addilliriai,
dilliriai,
dilliriare,
drilliriare Definizione
tènnere prexu mannu, o fintzes dolore forte de no dhu pòdere padire, de fàere disatinos, de foedhare chentza ischire ite est naendho
Sinonimi e contrari
dischissiare,
irdelleriai,
issentire
/
fadhotai,
ferionai,
ilbarionare
Frasi
su coro sou est delliriendhe pro sa fémina! ◊ in carrasegare brullant sas bonas persones cumbinendhe funtziones chi faghent dilliriare (A.Paba)◊ sa Sardigna est inghiriada de mare, ma sa zente no dillíriat pro s'abba salida ◊ candu dhu pigàt cudha callentura dilliriàt própriu!
2.
cun sos afetos tuos e amore pro te dilliriendhe so sa vida (A.M.Mulas)◊ sa pipia cun sa callentura su noti dilliriàt ◊ sa pitzinna est dormida in codas de sa mama, ma est drilliriandhe fachendhe unu sonnu terrorosu
Etimo
itl.
Traduzioni
Francese
délirer
Inglese
to rave
Spagnolo
delirar
Italiano
delirare
Tedesco
wahnsinnig werden,
delirieren,
faseln.
delliriàu delliriàdu
dellíriu , nm: dillíriu,
drillíriu Definizione
cosa chi si narat o chi si faet coment'e a ammachiadura, coment'e fora de se, po dolore o cuntentesa; fintzes machine, mémula ifadosa / bocaresinche unu dellíriu = catzàresi unu gustu, unu disizu
Sinonimi e contrari
ammàchiu,
avarioni,
badalocu,
dischíssiu,
ibbarione,
irdellériu,
istentériu
Frasi
su malàidu no teniat maladia peruna: fit leadu dae su dillíriu de sos santos ◊ sa festa ponet féminas e màscios in dillíriu ◊ fit perdènnesi in cussu drillíriu de iferru chi l’intunniaiat sos ammentos
2.
sas vinnennas e tusorzos fint festas de dillíriu (G.Ruju)◊ sa gana mi picabat a dellírios
3.
ohi ite dillíriu chi ses: acabbamidha ca no ndi tengu ganas!
Etimo
itl.
Traduzioni
Francese
délire
Inglese
frenzy
Spagnolo
delirio
Italiano
delìrio
Tedesco
Wahnsinn,
Delirium.
dellíssia delíscia
dellítu delítu
dellúbbiu dallúviu
delluviài , vrb Sinonimi e contrari istraciai.
dellúviu dallúviu
dèlta , nf Definizione sa de bàtoro líteras de s'alfabbeto grecu / foghe de riu a d. = a tantas cambas, chi intrat a mare totu ispartu, in logu paris (ca cumponet una figura che a sa delta majúscula chi paret unu triàngulu).
deltínu , nm: destinu, distinu Definizione cosa chi no benit o no dipendhet de sa volontade umana Sinonimi e contrari aura, fada 2, ostinu, praneta, solte Modi di dire csn: est totu su destinu = est nexi sempri de su destinu; no est totu su destinu = no est sempri nexi de sa malasorti su dannu chi acontessit Frasi candho lompet s'ora de su destinu, nois puru faghimus sa dispedida ◊ si bi at destinu no bi at pecadu ◊ si fatzu unu burdu sendi bagaria at a èssi destinu chi depia passai! ◊ nessune s'imberghet a su destinu suo ◊ est unu destinu: no podis trantziri! 2. no est totu su destinu: bi ndhe at chi si lu chircant, su dannu! ◊ candho narant chi est totu su destinu est cosa chi no poto bajulare: cosas medas sunt curpa nostra! Etimo itl. destino.
delúdere , vrb Definizione giare a ischire o fàere o arresurtare su chi unu no s'ibertaiat, o no boliat.