Ditzionàriu in línia
de sa limba e de sa cultura sarda

macedhài , vrb: ammacedhai, macedhare, machedhare, maghedhare Definitzione bochíere bestiàmene, fàere a petza prus che àteru bestiàmene agatau faendho dannu (e fintzes solu fàere pagare a su mere su dannu chi at fatu su bestiàmene); malatratare, pigare a cropos, nau pruschetotu de bestiàmene Sinònimos e contràrios machissiare / masellare, matzucare 2. maghedhadu, za ses che a mie, bestidu de trastes betzos!… Ètimu ltn. macellare Tradutziones Frantzesu abattre Ingresu to butcher Ispagnolu matar Italianu macellare Tedescu schlachten, metzgen.

macedhàju , nm: masellaju, masellarju, masellarzu, masellazu, matzellaju, matzidhàgiu Definitzione chie faet e bendhet sa petza Sinònimos e contràrios bancalaju, bangadore, bangàgiu, caitzeri, carnanseri / cdh. macidhaju, ttrs. matzedhaju Terminologia iscientìfica prf Tradutziones Frantzesu boucher Ingresu butcher Ispagnolu carnicero Italianu macellàio Tedescu Schlächter, Fleischer.

macedhàre macedhài

macédhu , nm, agt: machedhu 1, maghedhu, masellu Definitzione logu adatu a bochíere bestiàmene de fàere a petza a bèndhere (e fintzes su macellare etotu); butega inue bendhent petza; su maghedhare, bochíere, fàere a petza, a bisera Sinònimos e contràrios bochidorju, caitza, carnatzeria, mocidórgiu / cdh. macedhu, ttrs. matzedhu / degógliu, destrossa, istralia Maneras de nàrrere csn: musca macedha = animale fatu a pessamentu, zenia de musca mala e manna meda, unu mostre de timire chi nachi punghet e bochit su cristianu…; mòrrere de musca maghedha = m. de apesta, de maladia apitzigadita; musca maghedha b'at!… = no dhui at própriu nudha! Frases medas, a tallus che bestiàmini po su macellu, funt partius in guerra e no funt mai torraus ◊ a comporare petza a su macellu in cussu tempus pagu si andhaiat! 2. su martis fit die de masellu e de minuzos e de chentupuzones de bitellu chi los daiant agiummai a s’indonu 3. Neroni prenu de arrogantza in Roma fiat unu macellu Ètimu itl. Tradutziones Frantzesu abattoir, boucherie, massacre Ingresu abattoir, massacre Ispagnolu matadero, masacre (f) Italianu macèllo, massacro Tedescu Schlachthof, Schlachthaus, Gemetzel.

macédhu 1 , nm Sinònimos e contràrios bacedhu* Frases passus de macedhus mi acumpàngiant atzopiendi (D.Maccioni)◊ portat duas cambas fatas a fraci po macedhus de peis istasius.

maceròni, macerròni , nm: macerrone, maciaroni, maciarroni Definitzione àpiu de cuadhus, una genia de erba bona a cundhimentu puru Sinònimos e contràrios alisandru, apiuguadharu, arrosàdulu, chirielle, liriandru, lisau, lisiardu, orrusadu Frases preparastus is iscovas cun cambus de maciarroni o coma de modhitzi po mundai su forru Terminologia iscientìfica rba, Smyrnium olusatrum Ètimu itl. macerone.

machedhàre macedhài

machédhu , agt Definitzione min. de macu Sinònimos e contràrios machilloto, machisóngiu Frases màschera machedha e brullera cantat a carrasecare.

machédhu 1 macédhu

macheíne , nm: machine, machini Definitzione pecu mannu de su cumportamentu de sa persona chi ammostat de no portare capia, de no cunsiderare is cosas, de èssere chentza igudítziu, pagu abbista; css. fata o nada pagu sàbia, fintzes cosighedha de pagu importu Sinònimos e contràrios machíghine, machímene | ctr. sabidoria, sabine Maneras de nàrrere csn: a m. = a meda, a fuliadura, a malistropiadura, o fintzas chentza zudíssiu; essíreche in machines = nàrriri iscimprórius, acabbai nendi tontesas, essiri in coranta mois; catzare su m.= lassai de fai tontesas, imparai a no fai tontesas, iscrammentai Frases machine si niat, custu, sempre zoghendhe!…◊ su machine est de trinta ses zenias e tue l'as leadu 'e trinta sete! (Sassu)◊ ista mudu e lassa sos machines! ◊ che ingullit pro bonos totu sos machines chi intendhet ◊ ti lu catzat su machine si leas su ferru ingrujadu a manos!…◊ ponindhe fatu a su machine tou no mi apo fatu sas fainas ◊ su macheine unu filu at de picare! 2. at brigau po machines 3. los istimaiat a machine ◊ in campu bi fit s'antunna a machine Sambenados e Provèrbios prb: de machine e poesia ognune at sa parte sua ◊ su machine alligatu est peus de su naturale Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu folie, sottise Ingresu madness, nonsense Ispagnolu locura, desatino Italianu pazzía, dissennatézza, scemènza Tedescu Wahnsinn, Unsinn, Unverstand, Dummheit.

macherína macarína

machetòni , nm Definitzione pische, una genia de giarrete Sinònimos e contràrios machetu Terminologia iscientìfica psc.

machétu , nm Definitzione giarretedhu fémmina (ma su giarrete est innanti mascu – e faet su sèmene chi chistit in d-una busciuca – e apustis est fémina e faet is oos chi ingendrat cussu etotu cun su sèmene chistiu) Sinònimos e contràrios machetoni Ètimu itl.s macchettu.

machiéllu , agt Sinònimos e contràrios machilloto.

machighinàda , nf: machinada Definitzione aconcada maca, fata de macos, de chie portat machiore, machine Sinònimos e contràrios aconcada, cianciarronada, garrafatoni, isabidóriu, isconcata, isconchinada, locura, meleda, scioncheria Frases a bi credes, Bustià, chi candho intendho machighinadas goi, su late che achirrat fintzas a mie?! Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu balourdise, bêtise Ingresu dullness Ispagnolu necedad Italianu balordàggine, atto sciòcco, sconsiderato Tedescu Dummheit, Narrheit.

machíghine , nm Sinònimos e contràrios macheine, machímene | ctr. sabidoria, sabine Frases bocae bos nche custu machíghine dae conca! 3. a isse cudha cosa l'aggradit a machíghine Ètimu srd.

machíglia , nf Definitzione sa paga chi si giaet a su molidore Ètimu spn. maquilla.

machílliu , nm Sinònimos e contràrios macheine, machiore Ètimu srd.

machillòto, machillótu , agt, nm Definitzione machedhu, chi est unu pagu macu Sinònimos e contràrios irvalioti, macacu, machisóngiu, macotu, scilivrau, trantziu Ètimu srd. Tradutziones Frantzesu folichon, folâtre Ingresu madcap Ispagnolu alocado, chiflado Italianu pazzeréllo Tedescu leichtsinniger Mensch, Springinsfeld.

machímene, machímini , nm Sinònimos e contràrios macheine, machíghine | ctr. sabidoria, sabine.